[Vnbiz] Hoc gi tu kinh nghiem thu hut FDI cua TQ?

[Tran Huu Hong Truong]

Học gì từ kinh nghiệm thu hút FDI của Trung Quốc?
(08:12:00 29-11-02)


(VASC Orient) - Trung Quốc vừa vượt qua Hoa Kỳ để trở thành quốc gia thu hút
nhiều FDI nhất thế giới năm 2002. Để tìm hiểu những kinh nghiệm của Trung
Quốc trong lĩnh vực này, Hội thảo Chính sách đầu tư nước ngoài của Trung
Quốc - Kinh nghiệm đối với Việt Nam đã diễn ra hôm qua (28/11) tại Hà Nội.
Hội thảo do Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (NCQLKTTƯ) tổ chức,
với sự tham gia của TS. Lê Đăng Doanh, cố vấn của Bộ trưởng Bộ KH-ĐT; ông
Nghiêm Xuân Đạt, Giám đốc Sở KH-ĐT Hà Nội, cùng nhiều nhà khoa học đầu
ngành.
Viện NCQLKTTƯ còn mời ông Trương Trường Xuân (Zhang Changchun) và bà Hà Mãn
Khanh (He Manqing), các chuyên gia cao cấp về đầu tư nước ngoài tham dự. Hai
chuyên gia hiện công tác tại Viện Nghiên cứu Kinh tế Đầu tư quốc gia
(National Economic Research Institute) của Trung Quốc.
Nơi đầu tư hấp dẫn nhất
Báo cáo Đầu tư nước ngoài ở Trung Quốc - Thành tựu, kinh nghiệm và bài học
mà hai học giả Trung Quốc đọc tại hội nghị là sự tổng kết khái quát và súc
tích về hai thập kỷ thu hút đầu tư nước ngoài của quốc gia lớn hàng đầu thế
giới này. Bản báo cáo cho thấy, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Trung
Quốc đã tăng với vận tốc kỷ lục trong năm 2002 (về cả số dự án, số vốn cam
kết và thực hiện). Nước này lần đầu tiên vươn tới vị trí dẫn đầu thế giới về
tiếp nhận FDI, đẩy Hoa Kỳ xuống hàng thứ hai. Cho đến nay, gần 400 trong
tổng số 500 công ty lớn nhất thế giới đã đầu tư vào Trung Quốc, cho thấy sức
hấp dẫn mạnh mẽ của mảnh đất này đối với thương nhân toàn cầu.
''Bí quyết'' nào để thu hút FDI
Báo cáo của ông Trường Xuân và bà Mãn Khanh đề cập nhiều kinh nghiệm thu hút
FDI. Trong số đó, khi trao đổi với hội nghị, nhiều nhà khoa học Việt Nam đặc
biệt lưu tâm đến vấn đề thống nhất quan điểm về FDI không chỉ trong giới
lãnh đạo cao cấp, mà còn tới từng địa phương, từng doanh nghiệp thậm chí tới
mỗi người dân.
GS.TS Nguyễn Mại (Ban nghiên cứu của Thủ tướng) cho rằng, Việt Nam rất cần
học tập kinh nghiệm này của Trung Quốc. Giáo sư nói: ''Tôi đã tới nhiều nơi
ở Trung Quốc, và thấy rằng hầu như không còn sự khác biệt nhận thức về vai
trò của FDI nữa. Từ Trung ương đến địa phương, nơi nào cũng hiểu rằng thu
hút FDI là yêu cầu cấp bách để phát triển kinh tế. Họ thống nhất được với
nhau về vai trò to lớn của FDI.'' Cũng theo GS. Mại, Trung Quốc rất nhất
quán thực hiện chính sách coi kinh tế là trọng tâm. Họ không phân biệt nguồn
lực nhà nước, tư nhân hay nước ngoài, miễn là có ích cho sự phát triển của
đất nước thì đều được khuyến khích phát huy. ''Trong khi đó - GS tiếp, việc
Việt Nam phân vân về nhiều lợi ích khác nhau, nên có lúc cản trở tiến trình
phát triển kinh tế và đầu tư''. GS. Mại cho rằng, không nên chú trọng nội
lực đến mức coi nhẹ vai trò của ngoại lực.
Cũng về vấn đề này, PGS. TS Trần Đình Thiên, Trưởng ban Kinh tế vĩ mô (Viện
Kinh tế học) khẳng định, đổi mới và thống nhất quan điểm là một trong những
động lực quan trọng nhất giải thích cho thành công to lớn của Trung Quốc
trong việc thu hút FDI. ''Đó là kết quả của những nỗ lực không ngừng nhằm
cải tiến hệ thống chính sách, thể hiện phong cách tư duy và tầm nhìn chiến
lược mới của quốc gia này'', PGS. Thiêm nói. Ông cho rằng, bài học này rất
có ý nghĩa đối với quá trình xây dựng các chính sách về đầu tư của Việt Nam.
3 giai đoạn của FDI ở Trung Quốc:
- 1979-1991: Giai đoạn thử nghiệm với các khoản đầu tư quy mô nhỏ. Nguồn vốn
chủ yếu đến từ cộng đồng Hoa kiều ở nước ngoài. Lĩnh vực đầu tư là các ngành
cần nhiều lao động.
- 1992-2000: FDI phát triển đến quy mô lớn, bài bản. Bước ngoặt được tạo ra
từ chuyến công du miền Nam của ông Đặng Tiểu Bình. Một loạt các chính sách
khuyến khích đầu tư (nới lỏng hoạt động tín dụng, cắt giảm thuế, mở cửa một
số lĩnh vực nhạy cảm...). Lượng vốn FDI vào Trung Quốc nhảy vọt từ 4,4 tỷ
USD năm 1991 lên hơn 10 tỷ USD năm 1992. Năm 2000 con số này là hơn 59 tỷ.
- Từ năm 2001 đến nay: Sau khi Trung Quốc gia nhập WTO, các công ty nước
ngoài ''bước hẳn'' vào Trung Quốc. Một số lĩnh vực trước đây được mở cửa một
cách hạn chế, nay sẽ được mở cửa toàn bộ. Tổng vốn FDI năm 2001 đạt khoảng
47 tỷ USD, 8 tháng đầu năm 2002 đạt 34,5 tỷ USD.
Chuyển hướng đầu tư, tại sao không?
Ba giai đoạn phát triển của FDI ở Trung Quốc có ba trọng tâm đầu tư khác
nhau. Nếu trong những năm 80, FDI tập trung chủ yếu vào những ngành thu hút
nhiều lao động thì đến đầu những năm 90, FDI chuyển sang những ngành cần
nhiều vốn. Đặc biệt, từ nửa cuối thập niên 90 đến nay, trọng tâm dần biến
đổi thành những ngành dựa vào công nghệ. Các hãng danh tiếng của thế giới
như Microsoft, Motorola, General Motors, Siemens... không ngần ngại đầu tư
nghiên cứu công nghệ ngay tại Trung Quốc. Trên toàn lãnh thổ nước này hiện
có 400 trung tâm R&D (Nghiên cứu và Phát triển) do công ty nước ngoài tham
gia thành lập.
Ở Việt Nam, đầu tư vào lĩnh vực này chưa được là bao. Trò chuyện với VASC
Orient, ông Đinh Văn Ân, Viện trưởng Viện NCQLKTTƯ cho biết, Chính phủ Việt
Nam rất quan tâm đến việc thu hút công nghệ của nước ngoài. ''Tuy vậy, kết
quả của những chính sách khuyến khích mà Việt Nam đưa ra chưa như mong
muốn'', ông Ân nói. Việc thành lập các trung tâm nghiên cứu trong KCN,KCX,
kể cả việc xây dựng những khu công nghệ cao, đều chưa được các nhà đầu tư
nước ngoài hưởng ứng mạnh mẽ. Nguyên nhân của hiện tượng này, theo ông Ân,
không chỉ là do môi trường đầu tư chưa tốt, điều kiện cơ sở vật chất chưa
cao, mà còn do chính sách khuyến khích chưa thỏa đáng.
Trao đổi với VASC Orient, TS. Lê Đăng Doanh khẳng định thêm, Việt Nam cần
học tập Trung Quốc để đề ra những chính sách thu hút nhân tài, tạo điều kiện
cho các chuyên gia, các nhà khoa học nước ngoài đến làm việc tại Việt Nam.
Ông cho rằng, tinh thần trọng thị có vai trò quan trọng trong lĩnh vực này.
Trịnh Hằng